Co to jest zespół cieśni nadgarstka?

Zespół cieśni nadgarstka jest to zespół objawów wynikających z ucisku na nerw pośrodkowy w obrębie nadgarstka. Występuje u jednego – do kilku procent populacji, trzy razy częściej u kobiet. Najczęściej dotyka osób w wieku średnim i podeszłym, chociaż może też wystąpić w młodym wieku. Do czynników predysponujących do wystąpienia tego zespołu należą szczególne warunki anatomiczne, tj. wąski kanał nadgarstka w połączeniu z przeciążeniem związanym z wykonywaną pracą, a także niektóre choroby, jak: cukrzyca, niedoczynność tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów, akromegalia, niewydolność nerek.

Jakie są objawy zespołu cieśni nadgarstka?

Objawy tego zespołu zwykle występują w ręce dominującej (tj. prawej u osób praworęcznych), chociaż u ponad połowy pacjentów mogą być obustronne. Na wczesnym etapie zespołu objawy występują głównie w nocy. Są to nieprzyjemne odczucia (niekiedy bardzo dokuczliwe) w obrębie ręki i palców: drętwienie lub mrowienie, a także ból. Dolegliwości zwykle lokalizują się w obrębie nadgarstka i palców (z wyjątkiem palca piątego), niekiedy mogą promieniować do przedramienia i ramienia. Ulgę przynosi potrząsanie ręką. Częsta jest poranna sztywność rąk. Z czasem drętwienie i ból pojawiają się także w ciągu dnia. W zaawansowanym zespole występuje zanik mięśni kłębu i upośledzenie sprawności ręki, powodujące np. trudności z zapinaniem guzików czy otwieraniem słoika.

W jaki sposób można rozpoznać zespół cieśni nadgarstka?

Objawy przypominające zespół cieśni nadgarstka mogą mieć szereg innych przyczyn, m.in.: zespół korzeniowy szyjny (ucisk na korzenie nerwowe przez zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym kręgosłupa), uszkodzenia innych nerwów obwodowych kończyny górnej, choroby stawów.  Pierwszym krokiem do rozpoznania zespołu cieśni nadgarstka jest badanie lekarskie (przeprowadzone zwykle przez specjalistę: neurologa, ortopedę, neurochirurga, reumatologa lub specjalistę rehabilitacji medycznej). Lekarz na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta oraz odchyleń w badaniu fizykalnym wysuwa podejrzenie najbardziej prawdopodobnej przyczyny dolegliwości i zleca odpowiednie badania dodatkowe. W celu potwierdzenia zespołu cieśni nadgarstka wykonywane jest badanie przewodnictwa nerwu pośrodkowego (w skrócie bywa ono określane jako „EMG nerwu pośrodkowego”). Drugim badaniem, które jest przydatne w diagnostyce zespołu cieśni nadgarstka jest badanie obrazowe – najczęściej USG nadgarstka z oceną nerwu pośrodkowego.

Jak można leczyć zespół cieśni nadgarstka?

Leczenie zespołu cieśni nadgarstka może być zachowawcze lub operacyjne. Wybór sposobu leczenia zależy od nasilenia objawów, stopnia uszkodzenia nerwu pośrodkowego oraz chorób towarzyszących. W przypadku np. zespołu cieśni nadgarstka występującego u osoby z niewyrównaną niedoczynnością tarczycy, dolegliwości mogą się wycofać po skutecznym leczeniu endokrynologicznym. Z kolei jeśli podłożem zespołu są deformacje kostno-stawowe (np. pourazowe lub w przebiegu zmian zwyrodnieniowych), szanse na ustąpienie objawów bez leczenia operacyjnego są niewielkie. U pacjentów z nasilonymi objawami oraz dużym uszkodzeniem nerwu pośrodkowego ocenionym w badaniu EMG, nie należy odkładać leczenia operacyjnego. W pozostałych przypadkach można podjąć próbę leczenia zachowawczego. Najczęstsze metody postępowania zachowawczego to: unieruchomienie nadgarstka z użyciem szyny, zabiegi fizjoterapeutyczne (m.in. ultradźwięki), iniekcje sterydów do kanału nadgarstka.

Opracowała
dr n. med. Monika Ostrowska – specjalista neurolog

Artykuły powiązane:
Skuteczność rehabilitacji w leczeniu zachowawczym i pooperacyjnym zespołu cieśni kanału nadgarstka