Co to są choroby nerwowo-mięśniowe?

Choroby nerwowo-mięśniowe to choroby obwodowego układu nerwowego, w przebiegu których dochodzi do uszkodzenia nerwów (choroby te nazywane są neuropatiami), uszkodzenia mięśni lub zaburzeń połączeń nerwowo-mięśniowych.

Do charakterystycznych objawów wskazujących na zajęcie nerwów obwodowych (neuropatii) należą zaburzenia czucia, osłabienie oraz wyszczuplenie (zanik) niektórych mięśni , najczęściej w zakresie rąk lub stóp. Objawy czuciowe to przede wszystkim mrowienie, drętwienie, pieczenie czy palenie rąk oraz stóp. Czasami występuje patologiczne odczuwanie wrażeń czuciowych (dotyk jest odbierany jako ból).  Z powodu osłabienia (niedowładu) i zaniku mięśni pacjenci mają trudności z wykonywaniem precyzyjnych ruchów (np. zapinanie guzików), potykają się, podczas chodzenia unoszą wysoko kończyny dolne, co w neurologii określane jest jako chód bociani.

Istnieje wiele przyczyn uszkodzenia nerwów obwodowych. Można je podzielić na nabyte i uwarunkowane genetycznie. Nabyte uszkodzenie nerwów obwodowych może rozwinąć się między innymi w przebiegu cukrzycy, nadużywania alkoholu, niedoborów witaminowych, boreliozy, choroby nowotworowej, po zastosowaniu niektórych leków (np. po chemioterapii) lub na skutek ucisku lub urazu. Najczęstszą neuropatią kończyny górnej jest zespół cieśni nadgarstka.

Choroby mięśni to inaczej miopatie. Do głównych objawów miopatii należy osłabienie i zanik niektórych mięśni. Może to przejawiać się trudnościami z unoszeniem ramion, wchodzeniem po schodach lub wstawaniem z pozycji kucznej. W niektórych miopatiach dochodzi również do zajęcia mięśni twarzy. Czasami z osłabieniem współistnieje ból mięśni, sztywność mięśni oraz wrażenie „zakwasów” nawet po niewielkim wysiłku. W przeciwieństwie do neuropatii, w tej grupie chorób nie występują zaburzenia czuciowe. Miopatie mogę być wrodzone, genetycznie uwarunkowane lub nabyte np. w przebiegu stosowania leków obniżających poziom cholesterolu, w chorobach tarczycy.

Choroby złącza nerwowo-mięśniowego to choroby w przebiegu których dochodzi do zaburzeń transmisji pomiędzy nerwem a mięśniem. Najczęstszą jednostką chorobową złącza nerwowo-mięśniowego jest miastenia. Cechą charakterystyczną choroby jest męczliwość mięśni czyli osłabienie pojawiające się w trakcie wykonywania powtarzalnej czynności. Główne objawy choroby to opadanie powiek, zaburzenia mowy, połykania, gryzienia oraz osłabienie mięśni kończyn.

Pacjenci odczuwający dolegliwości wynikające z zaburzeń nerwowo-mięśniowych zgłaszają się w pierwszej kolejności do lekarza rodzinnego, który kieruje do specjalisty neurologa. W diagnostyce chorób nerwowo-mięśniowych podstawą jest wywiad i badanie fizykalne wykonywane przez specjalistę neurologa. Wśród badań dodatkowych najważniejsze to badanie przewodnictwa nerwowego oraz badanie elektromiograficzne (EMG). Niekiedy konieczne jest wykonanie biopsji objętego procesem chorobowym mięśnia.

Opracowali:
dr n. med. Agnieszka Kułaga – specjalista neurolog
dr n. med. Krzysztof Banaszkiewicz – specjalista neurolog