Jakie badania należy wykonać w bólach krzyża?

Zwykle w przypadkach ostrego bólu krzyża, który wystąpił niedawno, nie jest konieczna specjalna diagnostyka. Leczenie nieswoistego bólu krzyża polega na łagodzeniu bólu za pomocą leków przeciwbólowych oraz fizjoterapii (które obejmuje ćwiczenia i zabiegi fizykalne). Są jednak sytuacje, kiedy konieczne jest przeprowadzenie dodatkowych badań: obrazowania za pomocą RTG, TK lub MR kręgosłupa i niekiedy też badań elektromiograficznych (EMG) oraz badań laboratoryjnych krwi. Te sytuacje to: ból krzyża u chorego po urazie kręgosłupa lub z zaawansowaną osteoporozą, ból u chorego z chorobą nowotworową, ból nasilający się w pozycji leżącej i w nocy, ból któremu towarzyszą objawy ogólne, jak ogólne osłabienie, utrata masy ciała, stany podgorączkowe czy wreszcie ból z towarzyszącym niedowładem kończyny lub zaburzeniami czynności zwieraczy. Diagnostyka jest też wskazana gdy ból utrzymuje się dłużej niż 4 tygodnie.

Radikulopatię, czyli chorobę w której za ból odpowiedzialne jest uszkodzenie korzenia nerwowego można potwierdzić w badaniu MR kręgosłupa oraz w badaniu EMG (dotyczy to zarówno radikulopatii lędźwiowo-krzyżowych, jak i szyjnych). MR pozwala zobrazować zmiany uciskające na korzeń nerwowy, natomiast EMG informuje o tym, czy funkcja danego korzenia nerwowego jest upośledzona. Jest to przydatne wtedy, gdy objawy pacjenta nie korelują dokładnie z obrazem rezonansu lub gdy nie jest jasne, czy objawy wynikają z uszkodzenia korzenia nerwowego czy innego elementu obwodowego układu nerwowego (np. pojedynczego nerwu). Nie zawsze da się potwierdzić radikulopatię w EMG, tzn. prawidłowe EMG nie wyklucza radikulopatii, inaczej mówiąc: może dawać wynik „fałszywie ujemny”. Z drugiej strony jednak rzadko daje „fałszywie dodatnie” wyniki, w odróżnieniu od badania MR, które niekiedy bywa nieprawidłowe mimo, że radikulopatii nie ma. Badanie EMG ma też przewagę nad MR w takich sytuacjach, kiedy uszkodzenie korzenia nerwowego nie jest powodowane widocznym uciskiem, ale np. procesem zapalnym lub nowotworowym naciekającym korzeń lub niedokrwieniem korzenia nerwowego. Leczenie radikulopatii może być zachowawcze (leczenie przeciwbólowe + fizjoterapia) lub operacyjne. Leczenie operacyjne jest brane pod uwagę wtedy, gdy bólowi towarzyszy duża przepuklina jądra miażdżystego uwidoczniona w MR, gdy występuje niedowład, gdy ból utrzymuje się ponad 3 miesiące lub bardzo często nawraca, uniemożliwiając normalne funkcjonowanie.

Opracowała:
Dr n. med. Monika Ostrowska – specjalista neurolog